Het portret van een familie

homepage-hero-frieke-janssens-campagnebeeld-familie-arenberg-festival-leuven

De familie Arenberg verdedigt al vijf eeuwen lang haar adellijke titel. Met namen als 'Schrik der Zee' en 'Everzwijn van de Ardennen' spreekt ze tot de verbeelding. Maar wie waren deze markante figuren eigenlijk? Maak kennis met het geslacht Arenberg en hun roemrijke verleden aan de hand van enkele prachtige portretten.

                      
Portret Van Jan Van Ligne Edited Edited2
Jan van Ligne © KU Leuven Kunstpatrimonium – foto Bruno Vandermeulen
                  


De geschiedenis van het geslacht Arenberg begint bij een klein stamslot in de buurt van het dorpje Arenberg op een heuvel in de Duitse Eifel. De heerlijkheid Arenberg kwam in 1547 namelijk in handen van Jan van Ligne (1525-1568) na zijn huwelijk met Margaretha van der Mark-Arenberg (1527-1599).

Het huwelijkscontract legde vast dat Jan van Ligne de naam en het wapen van Arenberg van Margaretha van der Mark zou overnemen. Ook hun kinderen zouden de naam Arenberg dragen.

                      
12 Edited Edited
Familieportret © KU Leuven, Kunstpatrimonium – foto Bruno Vandermeulen
                  

Rechts zie je een kapitaal stuk in de geschiedenis van het geslacht, het familieportret van Karel van Arenberg en Anna van Croÿ. Karel van Arenberg (1550 - 1616) was de zoon van Jan van Ligne en Margaretha van der Mark. Door zijn huwelijk met Anna van Croÿ (1564 - 1635) komen de Arenbergs in Leuven terecht. Anna's broer, Karel van Croÿ (1560-1612), blijft namelijk kinderloos en zo erven de Arenbergs alle bezittingen van de familie Croÿ in Heverlee. Dit is het begin van vijf eeuwen Arenberg in Leuven.

Prins-graaf Karel van Arenberg liet zich hier ten voeten uit vereeuwigen als een trotse vader samen met zijn echtgenote en de vijf oudste kinderen. Uiteindelijk zouden ze twaalf kinderen krijgen. Om zijn hals draagt de prins-graaf de keten van de Orde van het Gulden Vlies.

                      
Van Dyck Ruiterportret Edited Edited2
Atelier Anthony van Dyck, Ruiterportret van Albrecht van Arenberg © KU Leuven Kunstpatrimonium – foto Bruno Vandermeulen
                  


Op dit imposante ruiterportret ontmoet je prins Albrecht van Ligne, prins van Arenberg en Barbançon (1600-1674). Hij is het neefje van Karel van Arenberg en Anna van Croÿ en de kleinzoon van Jan van Ligne en Margaretha van der Mark. Kunstschilder Anthony van Dyck vereeuwigde hem als geharnaste bevelhebber. Zijn leiderschap wordt in de verf gezet door de gevorderde dressuurhouding van het paard.

Albrecht van Ligne was een van de belangrijkste veldheren in Spaanse dienst gedurende de Dertigjarige oorlog. Hij had heel wat titels achter zijn naam. Zo diende hij als kapitein-generaal van de artillerie en vervulde hij de functie van gouverneur van Namen. Hij werd opgenomen als ridder in de Orde van het Gulden Vlies, waarvan hij hier ook de ordeketen draagt.

                      
Portret Van Karel Eugeen Edited Edi2Ted
Karel Eugeen van Arenberg © KU Leuven Kunstpatrimonium – foto Bruno Vandermeulen
                  

Filips Frans, kleinzoon van Karel van Arenberg en Anna van Croÿ, ontvangt in 1644 de titel van hertog van Arenberg. Hij wordt opgevolgd door zijn halfbroer Karel Eugeen van Arenberg (1633-1681). Zo wordt deze telg de tweede hertog van Arenberg. Zuid-Nederlands militair Karel Eugeen was aanvankelijk bestemd voor de geestelijke stand en een kerkelijke carrière. Toen de kinderen van zijn halfbroer stierven, keerde hij echter terug naar de wereldlijke staat en ging hij in militaire dienst.

Zoals het een echte Arenberger betaamt, laat hij zich maar al te graag afbeelden als een krijgsman. Zijn huwelijk met Maria Henriëtta de Cusance (1624-1701) zorgt voor een uitbreiding van het hertogdom. Ze sterft in 1701 in Heverlee.

                      
223 Edited Edited
Leopold Filips, vierde hertog van Arenberg © KU Leuven Kunstpatrimonium – foto Bruno Vandermeulen
                  


Hiernaast zie je een portret van Karel Eugeen's kleinzoon Leopold Filips van Arenberg (1690-1754). Hij moest snel opgroeien toen zijn vader Filips Karel van Arenberg (1663-1691) stierf in de Grote Turkse Oorlog. Op zijn tiende is hij al ridder van de Orde van het Gulden Vlies. Net zoals zijn voorvaderen is hij een echte sabelsleper, maar Leopold Filips was ook een gecultiveerd man.

Hij ving de dichter Jean-Baptiste Rousseau op toen die in ballingschap was en had eveneens een goede band met Voltaire en zijn vriendin Émilie du Châtelet. Het was voor Leopold Filips dus een spijtige zaak dat beide verlichte filosofen in onmin leefden met elkaar vanaf de Oostenrijkse Successieoorlog.

                      
17 Edited
Jan Antoon de Vaere, Lodewijk Engelbert van Arenberg © Londen, Victoria & Albert Museum
                  


Lodewijk Engelbert van Arenberg ging de geschiedenis in als 'De blinde hertog'. In 1775 nam zijn leven namelijk een onverwachte wending. Tijdens een jachtpartij in het park van Edingen schoot zijn vriend de Britse gezant Lord Gordon, in de richting van een haag op een patrijs. Achter de haag zat geen patrijs, maar wel de hertog die de hagel in zijn gezicht kreeg en vanaf dan blind door het leven zou gaan.

Lodewijk Engelbert bleef niet bij de pakken neerzitten en bleef met evenveel gedrevenheid paardrijden, jagen, reizen en naar het theater gaan. Als mecenas stimuleerde hij wetenschappelijke en technische ontwikkelingen, maar hij gaf eveneens de opdracht voor menig kunstwerk. Zo bestelde hij onder andere deze buste van zichzelf, tijdens zijn reis naar Rome.

                      
6 Edited 7Edited
Gyula Benczúr, Hedwige van Ligne © KU Leuven, Kunstpatrimonium – foto Bruno Vandermeulen          
                  


Hertogin Hedwige van Ligne (1877-1938) is de vrouw van Engelbert Maria van Arenberg (1872-1949). Ze zijn de laatste bewoners van het Arenbergkasteel. Hertog Engelbert Maria van Arenberg treedt eveneens op als begunstiger van de wetenschappen. Dankzij hem kunnen we vandaag terecht in kunstencentrum STUK, dat vroeger het chemielab van de KU Leuven was.

Zijn echtgenote is een zeer zelfzekere vrouw, zoals te zien is op haar portret. Ze is erg modebewust en heeft een verfijnde levensstijl. Hierdoor is ze een graag geziene gast binnen het high-society milieu.

                      
7 Edited
Franz Ehrenhöfer, Prinses Lydia van Arenberg © Jean-Louis Torsin - KIK-IRPA
                  


Hun dochter is prinses Lydia van Arenberg (1905-1977). Door haar hoogadellijk stand kan ze trouwen met prins Filibert van Savoye (1895-1990) uit de Italiaanse koninklijke familie. Lydia bracht een groot deel van haar gelukkige jeugd door in Heverlee, waar ze graag gezien wordt door de bevolking.

Net als haar vader, heeft ze een grote belangstelling voor haar familiegeschiedenis. Na haar overlijden maakte kunstenaar Harry Elström een beeltenis in reliëf ter ere van de prinses. De gedenksteen werd onthuld op 4 oktober 1980 naar aanleiding van het eeuwfeest van de Sint-Lambertuskerk met een optreden van het Arenbergkoor in het kasteel te Heverlee.